|
Şu An Sitemizde |
|
Şuanda 20 konuk çevrimiçi |
|
Von Beliz |
|
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
BİLİNÇLİ ÜRETİM İLE İLGİLİ |
|
|
|
|
|
Bilinçli ve doğru üretimde nelere dikkat etmeli...
|
|
|
Ciddi bir tecrübe, bu konuda çok özel bir yetenek, inanç, bağlılık ve hatırı sayılır bir maddi kaynak ister.
|
| Bu yazının devamında doğru üretimin ne kadar önemli olduğunu anlayacak ne kadar uğraş gerektirdiğini öğreneceksiniz. Doğru kararı vereceğinizi ümit ederim. Eğer yeterince maddi kaynağınız yoksa ve sadece para kazanmak için üretim yapmaya çalışırsanız sonucunda elinizde ırkı bozulmuş dünyaya gelmesine izin verdiğiniz her yavrudan
gerektiğinde ömür boyu da sorumlu olduğunuzu unutmamalısınız. 14 yıldan beri bu işin içinde profesyonel hobi üretimi yapan biri olarak bu bilgiler ışığında üretim yapılmasının doğruluğuna inanıyorum. |
Üretmek mi Yavru almak mı ?
Bu
iki kavramı birbirine karıştırmak safkan köpeklere uzun vadede
yapılacak en büyük kötülüğün başında gelir. Yaşamımızı bir köpekle
paylaşmaya karar verdiğimizde onun ne olduğu gerçekte önemli
olmayabilir. Doğru kişiyle buluştuğunda her köpek sadakat ve sevgi
üzerine insanlığa örnek teşkil edecek doğuştan gelen erdemelerle
doludur. Ancak, köpeğin evcilleştirilmesinden bu yana farklı
coğrafyalarda farklı amaçlarla üretilmiş safkan köpek ırklarının
korunması ve değişen yaşam ve gereksinim koşullarına uydurulması
amacıyla üretimin devam etmesi gereklidir.
Safkan köpek üretimi uzun tecrübe ve ciddiyetin yanı sıra
profesyonellik gerektiren bir uğraştır. Amaç, köpeğin mürvetini
görmekten çok sevip değer verilen ırkın gelişimini sağlamak olmalıdır.
Bu da ciddi bir araştırma, diğer üreticilerle profesyonel alanda
etkileşim ve ırkının birbirine mümkün olan en uygun örneklerine sahip
olmakla başlar ; ama burada bitmez. Nesiller içeren bir üretim programı
geniş maddi olanaklar gerektirir.
Anti-profesyonel, belki iyi niyetli ; ama çoğunlukla kolay para
kazanmayı amaçlayan arka bahçe üreticileri ırka zarardan başka bir şey
getirmez. Hamilelik, doğum ve yavruların emzirme dönemleri inanılmaz
maddi kaynak isteyen olaylardır. Tabiki her şeyin yolunda gittiğini
düşünürsek. Doğumun ölüm de getirebileceği unutulmamalıdır. Yavrular
için uygun aileleri de doğumdan önce ayarlamanızda fayda var. Dünyaya
gelmesine izin verdiğiniz her yavrudan işler ters giderse ömür boyu da
sorumlu olduğunuzu unutmamayı da listeye eklerseniz hiç bir şeyin dişi
ve erkeği yan yana koyarak kendiliğinden hallolmayacağını
anlatabildiğimi umuyorum.
|
"Yavru
almayı" değil; ama "üretmeye" karar verdiğiniz bir ırkın bu amaca
hizmet edecek en iyi örneklerine sahip olmadan önce gerçekçi üretim
amaçlarının baştan belirlenmesi gerekmektedir. Ana amaç tabii ki en
baştan itibaren gönül verdiğiniz ırkı yarınlara götürecek
standartlarına en yakın köpekleri üretmektir. Standartlar bir ırkın
nasıl davranması ve görünmesi konusunda örnek teşkil eder. Her ırk
kendine ait standartla uyum içinde üretilir. Zamanla belirli
değişiklikler standartlara getirilirse ırk değişen kurallara uydurulur.
Bu başta da belirttiğim gibi nesiller alabilecek bir çalışmadır.
İlk
kriter kesinlikle köpeğin karakteri üzerine olmalıdır. Nedensiz
saldırganlık gösteren, insanlara güvenmeyen ve içinde bulunduğu her
hangi bir durumun stresiyle başa çıkamayacak kadar huzursuz ve aksi
köpekler konformasyon olarak ne kadar mükemmel olurlarsa olsunlar
kesinlikle üretimde kullanılmamalıdır. Her ne kadar doğan her yavru boş
bir kağıtsa da o kağıdın kalitesi kesinlikle kalıtsaldır.
|
 |
|
Köpeğin üretim amacı akıldan asla çıkarılmadığı sürece korunması
gereken ırksal fiziksel ve zihinsel yapısı genel hatlarıyla ortaya
çıkacaktır. Bir iş köpeği ise çalışma kapasitesini kaybetmiş ve sadece
görüntüsünü taşıyan bir köpek onu özel yapan köklerinden uzaklaşıyor
demektir. Özellikle de Alman Köpek Kulübü'nün iş ve çoban köpeklerinin
üretimine izin vermeden önce onları belirli testlerden geçer puan almak
zorunda bırakıp sınamaları bu ırkların yeteneklerini kaybetmeksizin
yeni nesillere genlerini taşımasını sağlar. Aynı kriterler bir terrier
ya da av köpeği için de geçerlidir. Sorumluluğunun bilincinde bir
üretici köpeğinin ne için üretildiğini unutmaz. Avla ilgilenmeyen bir
Pointer ya da tüm gün koltukta uyuklamayı seçen bir Border Collie
yavrularına geçirmeye değecek o en önemli özellikten mahrum demektir.
Üretmeyi planladığınız köpeğin karakterinden emin olduktan sonra
fiziksel özellikleri ikinci önemli kriter olarak önümüze çıkar. Yine
üretim amacı göz önüne alındığında köpeğin o amacı en iyi şekilde
yerine getirmek için nasıl bir konformasyona sahip olması gerektiği
sorusunun cevabı köpeğiniz için bir ayna olmalıdır. Bir sürü bekçisi
keskin koruma güdüleriyle desteklenmiş güçlü ve caydırıcı boyutlardaki
fiziğine güvenmek zorundadır. Hacim kaybetmeye hatta iriliğin
bilinçsizce övüldüğü durumlarda fazla irileşmesine müsaade edildiğinde
köpek görevini yerine getiremez olabilir. St.Bernardların 18. yüzyılda
hastalık sonucu nesilleri tükenme tehlikesine karşılık Newfoundlandla
melezleyerek kurtarılmasından sonra ırk ilk defa bu yeni kan nedeniyle
uzun tüylerle tanışmıştı. Ne yazık ki uzun tüyler tipi altında
kolaylıkla kar ve buzla kaplandığından Alplerdeki keşişler tarafından
uzun tüylü yavrular ev köpeği olarak hediye edilirken sadece kısa tüylü
St. Bernard'lar görevlerine kaldıkları yerden devam etmiştir.
Bir üretici, köpeğine baktığında sadece dıştan nasıl göründüğüne değil
o şekilde görünmesini sağlayan iskelet ve kas yapısının da nasıl
biçimlendiğini de görecek kadar bilgili ve tecrübelidir. Ön ve arka
bacak kemiklerinin omuz ve kalça ile ve birbirleriyle yaptıkları
açılar, topukların yerle mesafesi, bacakların birbirine paralelliği vs
hayvanın hareket yeteneğini belirler. Hareket mekanizmasını çalıştıran
parçaların tek tek ve kollektif olarak nasıl olması gerektiği
bilinmediği sürece de bu çok önemli değerlendirme de başarı elde
edilemez. Daralan açılar bacakların yeri rahat adımlarla
kavrayamamasını, adalelerin doğru şekilde örülmesine imkan
vermediğinden köpeğin yeterli etkinlikte hareket edememesine neden
olacaktır.
İnsan tüm bunları bilmeden cahilliğin verdiği cesaretle kolaylıkla yola
koyulabilir. Bilinç, başarı konusunda endişeyi de birlikte getirecektir.
|
|
Eğer
gerçekten kararlıysanız üretim için alabileceğiniz standartlarına uyan
en iyi köpeği almalısınız. Bu ne kolay ne de ucuz bir şeydir. Kesin
olan bir şey varsa pahalı köpek en iyisi değilse de ucuzu üretim için
fiyasko getirecektir. Kesinlikle bir akıl hocasına gereksiniminiz
vardır. Bu kişi son on yıldır evinde çeşitli ırklardan köpek besleyen
ya da eğiten biri değil o ırkla yıllarını geçirmiş ve hatta
şanslıysanız üretmiş biri olmalıdır. Köpek yarışmalarını gezin.
Tanışabildiğiniz kadar bu konuyla ilgili birileriyle tanışın. Kitaplar
okuyun. Bunca çaba ve zaman sonuca değecektir.
Zamanla
aynı ırka ait köpeklerde bile bireysel farklılıklar olduğunu fark eder
duruma geleceksiniz. Standardına uymasına rağmen yüz ifadelerinde ya da
fiziksel yapılarında bir diğerine göre tercih ettiğiniz bazı özellikler
bulacaksınız. Doğru yoldasınız. Şimdi üretmek isteyeceğiniz köpeğin
neye benzemesi gerektiği konusunda hedefleriniz netleşmeye başladı
işte. Şunu unutmayın ki özellikle de kendi ürettiği kandan bir
damızlığı size satmadan önce üretici sizden belirli garantiler
isteyebilir. Emin olun çocuklarım dediğiniz köpeklerinizin yavrularına
yuva seçerken de müşterilerinizi siz de böyle sorgulayacaksınız.
|
 |
| Bu
arada sizin de cevaplanmasını isteyebileceğiniz belirli sorular
kesinlikle olmalıdır. Her üreticinin ürettiği köpekte öncelikle sahip
olmasını istediği belirli özellikler vardır. Bunları öğrenin. Şunu asla
aklınızdan çıkarmayın ki mükemmel köpek henüz doğmadı ve muhtemelen de
hiç doğmayacak. Köpeğinize eş seçerken siz de bu konuda dürüst olmak
zorunda kalacaksınız. Zayıf ve güçlü yanlarını dürüstçe
belirlediğinizde neyin peşinde olduğunuz konusunda daha net cevaplar
elinizde olacaktır. Hayalinizdeki köpeği ya da hayalinizdeki
köpekleri üretmenizi sağlayacak potansiyeldeki köpekle eve ördüğünüzde
başarılar kadar riskler ve hayal kırıklıklarıyla dolu bir geleceğe
yelken açtınız demektir. Kimse üç aylık bir yavrunun şampiyon olacağını
size garanti edemez. Potansiyelini değerlendirebilir; ama inanın bu
küçük yaramazlar erişkin oluncaya kadar çok değişir. Üretim için
alacağınız köpeğin erişkin olarak neye benzeyeceği daha belirgin
olduğunda satın alınması daha tavsiye olunur bir durumdur. İki
şampiyonun yavrularının da şampiyon olacağını hayal etmek biraz
tecrübesizlik ve iyimserlik örneğidir. Pedigrilerin yakından
incelenmesi, eş olarak seçilmesi planlanan köpeğin bir damızlık olarak
performansı, kastım tabi ki olumlu özelliklerini ne kadar ölçüde
yavrularına geçirebildiği, eşler arasındaki fiziksel artı ve eksilerin
uyumu doğru karar vermede ilk ele alınacak kriterlerdir. Bunu da uzun
geceler kafa patlatmadan belirleyemeyebilirsiniz. Yine bir uzman
yardımı tavsiye edilir. Tüm bu anlatılanları genetik
konusunda bir kaç kalın kitap devirmeden halledebileceğinizi
düşünüyorsanız lütfen kumar oynamayın. Irkta hetero ve homozigot
genlerin ne olduğu gibi konular iyi anlaşılmalıdır. Üreticiler
köpeklerinin genetik saflığını ya da homozigot oluşunu dolayısıyla
fenotiplerinin önceden kestirilebilirliğini arttırma üzerinde
yoğunlaşırlar. Ürettiğiniz köpeğin genetik yapısına, sahip olmasını
istediğiniz özellikleri ne kadar koyu harflerle yazmayı başarırsanız
yavrulardaki kalıtsal tutarlılık da o kadar güçlü olur. |
|
Asla
atlanmaması gereken ve belki de tüm üretim programınızı kökten
değiştirmek zorunda kalabileceğiniz diğer bir etmenden bahsetmeden
sözümüzü bitirmemeliyiz. Her ırka has kalıtsal bazı hastalıklar
mevcuttur. Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunmasında bu hastalıkların
üretim programındaki olası varlıklarının tespit edilmesi hayati önem
taşır. Bir köpek fiziksel olarak ne kadar doğru görünümde olursa olsun
kalça çıkığı, progresif retinal displazi, kalp kapakçıklarında problem,
sağırlık ya da bakır metabolizmasında bozukluk gibi genetik olarak
ebeveynlerinden geçen bir anormalliğe sahipse tüm yapmanız gereken onu
derhal kısırlaştırarak üretim programınızdan çıkarmak ve bu sorunun
geçmişte nereye kadar uzandığının mümkünse genetik haritasını çıkararak
belki de her şeye yeniden başlamaktır. Pedigri bu nedenle önemlidir.
Yavrunun soy ağacının bilinmesi onun geçmişi hakkında ayrıntılı bir
biçimde tutulmuş kayıtların yardımıyla değerlendirmeler yapmanıza imkan
sağlar. Bu bulunmaz bir veri kaynağıdır. Bu hastalıkların tespitinde
DNA da dahil olmak üzere çeşitli testler neyse ki mevcuttur. Bu
raporlar sizin garanti kaynağınız olacaktır.
|
 |
Başta
da dediğimiz gibi dünyaya gelmesine izin verdiğiniz her yavrudan
gerektiğinde ömür boyu da sorumlu olduğunuzu unutmamalısınız. Bir ırka
gönül verdiğinizde ülke hatta dünya çapındaki özellikle de aynı ırktan
tüm köpeklerin özenle ve olması gerektiği gibi bakılmasını istersiniz.
Sokakta tek bir soruya zincirleme onlarca cevap yağdırırsınız. O ırka
karşı kendinizi sorumlu hissedersiniz. Bu doğru motivasyon noktasıdır.
Para kazanmak umurunuzda değildir. Köpek üretimi zaten pahallı bir
hobidir ve kimse çocuklarını satarak köşeyi döneceğini hayal etmez.
Aksine testler, aşılar, olası hastalıklar, beslenme, şovlar için pahalı
seyahatler hatta telefonda yapılan uzun bilgi verici görüşmeler bile
kazanılandan fazlasını götürür. Üretici yine de mutludur. Çünkü sattığı
yavrular özenle bakılacaklarını bildiği yeni bir aile bulmuştur. Aksi
halde her ırkın adına ve onun korunması ve geliştirilmesi için
kurulmuş kulüplerinin organize ettiği kurtarma gönüllüleri bu
köpekleri tespit ederek yanlarına alır, rehabilite eder, kısırlaştırır
ve yeni yuva bulur. Tüm bu uğraş para kazanmak bir yana cepten
karşılanan tüm masrafların ardından ırkı korumaktır.
Köpek üretimi, bilim ve sanatın kaynaştığı çok özel bir uğraştır. Ciddi bir tecrübe, bu konuda çok özel bir yetenek, inanç, bağlılık ve hatırı sayılır bir maddi kaynak ister.
Şirin bir köpeğin olacak yavrularının hayalinin tüm bu anlatılanları unutturmasına izin verilmemelidir.
|
| İker ÜNLÜ Kasım 1999 |
Türkiye de yavru alımına gelince;
Alacağınız köpeğin seceresi olmasına, genetik ve karakter olarak geçmiş kuşaklarına bakılmasına önemle dikkat etmelisiniz.
Alacağınız köpeğin anne ve babasının daha önce verdiği yavruları görün,
yavruların başarıları varsa takip edin eğitimlerine, DNA ve
Rontgenlerine bakın.
14-15
yıl sizinle hayatlarını paylaşacak dostlarımızın dış görünüşü yanında
zekasına da para ödemeniz gerekecektir. Bu da alacağınız köpeğin
soyağacında (seceresinde) V (İlk 50 ye kadar) VA ( ilk 10 a kadar) SchI - SchII - Sch
III ( Eğitim Seviyesi) olması alacağınız köpeğin hatalarını azaltır ve
zekasını da güvence altına alır.
Alp DOĞ Haziran 2008
|
|
|
|
|
 |
|